کالبدشکافی ناشناخته ترین فعالیت بشردوستانه

معاون واحد پزشکی قانونی کمیته بین المللی صلیب سرخ تشریح کرد

در طول تاریخ، شاید از نخستین روزی که بشریت تاریخ حوادث مختلف را ثبت کرده است، جنگ هایی مرگبار بین اقوام و کشورهای مختلف حادث شده است. نزاع هایی که به کشته و زخمی شدن سربازان، جنگ آوران و حتی مردم عادی منتهی شده است. پس از وقوع انقلاب صنعتی جنگ های قدرت های جهانی شکلی خونین تر به خود گرفت: گویی کشورهای مختلف در ظاهر هرچه متمدن تر می شدند جنگ های آنان هم شکل خشن تری به خود می گرفت. درسال باتلاش های هانری دونان، کمیته بین المللی صلیب سرخ (ICRC) در سویس بنیان گذارده شد. از آن سال نشان صلیب سرخ و بعدها به همراه نشان هلال احمر نشانگر مردان و زنانی بود که برای امدادرسانی به مجروحان جنگ ها و سوانح یا بلایای طبیعی بدون وابستگی به حکومت ها برای نجات جان انسان ها پا به میدان خطر می گذاردند.

درطول این سال ها، صلیب سرخ علاوه براین در جنگ ها از حقوق زندانیان دفاع و نیازهای آنها را به خدمات پزشکی نیز برطرف کرده است. در این میان کمیته بین المللی صلیب سرخ یک فعالیت کمترشناخته شده تر را بانام پزشکی قانونی با نگاه بشردوستانه ودر جهت تشخیص هویت انجام داده است. یکی از روش های تعیین هویت آنتروپولوژی یا انسان شناسی پزشکی قانونی است.

نخستین کارگاه منطقه یی آنتروپولوژی پزشکی قانونی منطقه یی از 11 تا 14آذرماه در تهران توسط سازمان پزشکی قانونی ایران و کمیته بین المللی صلیب سرخ برگزار شد. اوران فینیگان (Oran Finigan)، معاون واحد پزشکی قانونی این سازمان از ژنو به تهران آمده بود و همین فرصتی شد برای واکاوی ناشناخته ترین فعالیت بشردوستانه. او درباره «آنتروپولوژی پزشکی قانونی» یا انسان شناسی پزشکی قانونی برنامه و اهداف کلان آنها برای ورود به این زمینه می گوید: ما براساس تعهدات بشردوستانه یی که در صلیب سرخ بر دوش داریم، فعالیت های پزشکی قانونی با نگاه بشردوستانه را عملیاتی کرده ایم.

اوران فینیگان می گوید اقدامات ما در پزشکی قانونی در حوزه مشاوره، حمایت و آموزش است که هر سه به مقامات و متخصصان این رشته در زمینه جست وجوی بقایای انسانی، بازیابی بقایا، تجزیه و تحلیل آنها و در نهایت شناسایی اجساد ارائه می شود. کمیته بین المللی صلیب تصمیم دارد براساس تعهدات بشردوستانه به نوعی رفتار با بقایای انسانی را بر اساس کرامت انسانی ترویج کند. او ادامه می دهد: ما کتابچه های راهنما و دستورالعمل های پزشکی قانونی را تدوین کرده ایم که در آنها بهترین روش های پزشکی قانونی تشریح شده است.

فینیگان می گوید: پزشکی قانونی جزء لاینفک فعالیت ما محسوب شده و برای ما موضوعی حیاتی است. او می گوید: متخصصان پزشکی قانونی در طول 30 سالی که درگیر این موضوع بوده اند فعالیت های زیادی برای بازیابی بقایای اجساد در کشورهای مختلف صورت داده اند. یک مثال بارز آن شناسایی و بازیابی اجساد دوران جنگ در آرژانتین است. زمانی که تعداد زیادی مفقود شدند مقامات تصمیم گرفتند اجساد آنهارا بازیابی کنند. اگرچه آن مقامات حسن نیت داشتند ولی به دلیل آنکه از کارشناسان خبره بهره نمی بردند کار مفیدی انجام ندادند.

متخصص پزشکی قانونی کمیته بین المللی صلیب سرخ، به نقطه آغاز فعالیت های انسان شناسی پزشکی قانونی بازمی گردد و این گونه ادامه می دهد که نیاز به پزشکی قانونی با مثالی همچون آرژانتین حس شد. در سال2003 کنفرانسی برگزار شد درباره مفقودان با حضور کارشناسان جهانی به نوعی این کار کلید خورد و بعد از آن کنفرانس کمیته متوجه شد نیاز به یک توان دارد برای اجرای این عملیات. در آن زمان نخستین پزشکی قانونی خود را استخدام کرد و در طول 10 سال گذشته مشاوران به 17 نفر افزایش یافت که در نقاط مختلف دنیا مستقر شده اند. در جریان توفان مهیب فیلیپین که حدود 10 هزار کشته برجای گذاشت یا کشف گورهای دسته جمعی جنگ بالکان، کمیته بین المللی صلیب سرخ فعالیتی پررنگ داشته است.

فینیگان می گوید: در تمام این موارد، کار اصلی ما ابتدا آموزش و کمک به جمعیت های ملی برای اتخاذ بهترین روش های تجزیه و تحلیل بقایای انسانی است و برهمین اساس کمیته بین المللی صلیب سرخ درهماهنگی با دیگر سازمان ها دستورالعملی فراهم کرده با نام مدیریت اجساد برای نخستین اشخاصی که در صحنه حاضر می شوند ولزوما کارشناس پزشکی قانونی نیستند که آموزش داده می شوند تا نحوه برخورد آنها با اجساد برای شناسایی و بازیابی اجساد به بهترین شکل صورت گیرد. این مقام صلیب سرخ می گوید: موضوع مهم برای ما این است که پزشکی قانونی را بومی سازی کنیم تا آنها به بهترین وجه با موضوع مواجه شوند.

او می گوید: در نمونه های دیگر همچون بالکان، کمیته بین المللی صلیب سرخ حمایت و آموزش را در زمینه پیدا کردن و شناسایی بقایا اجرا کرده است اما در نگاه بلندمدت خود، افزایش ظرفیت پایدار را دنبال می کنیم.

فینیگان تاکید می کند: دراصل مسوولیت شناسایی اجساد یا بقایای انسانی با دولت هاست: ما تنها سعی برحمایت از آنها داریم. دراین میان او به پرونده کلمبیا اشاره می کندکه دولت مرکزی و شورشیان فارک درحال جنگ هستند: شورشیان به دولت اجازه نمی دهد که اقدامی برای بازگشت اجساد انجام دهد. اوادامه می دهد: زمانی که طرفین درموضوع اجساد با یکدیگر همکاری نمی کنند، صلیب سرخ راسا واردعمل می شود. براساس گفته مسوول ارشد پزشکی قانونی صلیب سرخ، آنها اخیرا درباره اجساد پناهندگان که در راه مهاجرت کشته می شوند نیز وارد عمل شده است.

او که هفت سال پیش در کنفرانس اجساد پناهندگان در میلان شرکت داشته می گوید: جمعیت صلیب سرخ ایتالیا و دانشگاه میلان به اتفاق کشورهای حوزه مدیترانه یی یونان، مالت، فرانسه و ایتالیا و برای حل معضل اجساد پناهندگان در راه اروپا، بازیابی و شناسایی آن اجساد ، این نشست را برگزار کردند. نمونه آن لامپازودا که 150 نفر کشته شدند و ما برای برخورد با آن به فکر افتادیم و به این نتیجه رسیدیم که هماهنگی و مشارکت بین کشورهای مختلف کلید موفقیت آن است. چه نیروهای داخلی و چه نیروهای خارجی هماهنگی بین سازمان های پزشکی قانونی و پلیس نخستین قدم است. البته این سیاستی است که ما در کشورهای مختلف در پیش گرفته ایم: درها به روی هر کنشگر و فعالی که بتواند در این زمینه همکاری کند باز است: همه اجزای درگیردر زمینه مفقودان باید با هم هماهنگی داشته باشند.

اوران فینیگان در نهایت به برگزاری دوره آموزشی انسان شناسی پزشکی قانونی را در تهران به عنوان یک نمونه خوب از همکاری های منطقه یی اشاره کرده و می گوید: برگزاری این دوره در راستای تفاهمنامه پزشکی قانونی ایران و کمیته بین المللی صلیب سرخ است. او در تشریح این دوره که برای چهارمین بار برگزار می شود می گوید اینجا به سازمان پزشکی قانونی روش های مختلف این حوزه را معرفی کردیم. پزشکی قانونی ایران شناخت خوبی از این علم دارد و به دلیل نیاز به توسعه این روش ما با آنها همکاری می کنیم.

در این دوره که در تهران برگزار شد، نمایندگان پزشکی قانونی کشورهای عراق، افغانستان، گرجستان، سریلانکا و اندونزی و 18نفر از کارشناسان سازمان از استان های دیگرشرکت داشتند و این نشست برای معرفی علم انسان شناسی پزشکی قانونی در جهت تشخیص هویت اجساد در شرایطی که به طور کامل فاسد یا به صورت استخوانی درآمده اند برگزارشده. از دیگر اهداف این دوره ایجاد ارتباط میان سازمان های پزشکی قانونی منطقه و به اشتراک گذاشتن تجربیات و اطلاعات میان شرکت کنندگان و برگزار کنندگان بود.
   

*مطلبم در روزنامه اعتماد



/ 0 نظر / 9 بازدید