ایران و گرداب دریای خزر

طی چند سال گذشته فعل و انفعالاتی در دریای خزر و دیپلماسی کشورهای حاشیه آن روی داده است که با منافع ملی ایران اسلامی همخوانی ندارد.
حق و سهم ایرانیان از بزرگترین دریاچه دنیا چقدر است؟ پیگیری های دستگاه دیپلماسی ایران به کجا رسیده است؟
زمانی سخن از سهم 50 درصدی ایران در دریای خزر بود اما امروز مشخص نیست سهم ایران چه میزان است و این درحالیست که موضوع تقسیم دریا میان ایران و جمهوری آذربایجان و ترکمنستان لاینحل باقی مانده است.
در معاهدات 1940  و 1921 بر حق برابر ایران و شوروی در دریای خزر اشاره مستقیم شده است که از آن  تعبیر به سهم 50 درصدی ایران در دریای خزر می شود. بعد از فروپاشی شوروی، 4 کشور در حاشیه خزر جای شوروی را گرفتند.
ایران که تا دیروز با یک قدرت باید چانه زنی می کرد امروز باید با 4 کشور مقابله کند.روس ها که استعمارگران کهنه کاری هستند; به دریای خزر نیز به عنوان مستعمره ای استراتژیک نگاه می کنند. در واقع موضوع دریای خزر یکی از مهمترین قسمت های سیاست منطقه ای کرملین به شمار می رود.
در حالی که 4  کشور دیگر حاشیه دریای خزر مناسبات گسترده خود را حفظ کرده اند بر سر تقسیم آن و تعیین محدوده های مرزی آن اشتراک مساعی ندارند. روسیه که همواره کشورهای منطقه آسیای میانه را قسمتی از امپراتوری خود می داند کشورهای حاشیه را همراه خود کرد تا بیشترین منفعت را در این دریا کسب کند.
شکاف ایران و روسیه به ویژه پس از آخرین نشست سران کشورهای ساحلی در سپتامبر 2009 که در قزاقستان انجام گرفت خود را بروز داد.
شرکت های نفتی و گاز عمدتا روسی با استفاده از موقعیت دریای خزر را به میدانی برای اکتشاف و استخراج نفت در آذربایجان و ترکمنستان تبدیل کردند. این فعالیت ها، بدون توجه به سهم ایران از دریای خزر این منطقه را به سمت نظامی شدن و تیره شده روابط با یکدیگر سوق خواهد  داد. کرملین و هم پیمانانش در نهان قصد  دارند با فعالیت وسیع اکتشافی در دریای خزر و حتی کنار گذاشتن ایران از معادلات دریای خزر تهران را وادار به پذیرش خواست 4 کشور سابق شوروی کنند.
دستگاه دیپلماسی ایران باید  با توجه به عهد نامه های پیشین ایران و روسیه که حق ایران را پایمال می کرد از تکرار تاریخ و تحمیل خواسته کرملین به تهران جلوگیری کند چرا که به نظر می رسد توافقاتی در نهان در جریان است که در نهایت به سود منافع ملی ایران نخواهد بود.

سرمقاله روزنامه مردم سالاری

/ 1 نظر / 42 بازدید
شیطان

این مسئله هم یکی از قیمتهای تاوانی است که ایران به خاطر راضی کردن روسیه برای همراهی در مسئله هسته ای میپردازه ... ولی در آنجا هم روس ها با غرب در حال توافق هستند ... و هشدار میدهند ...