چهارمین سالگرد ترور رفیق حریری

پرونده مفتوح

امروز 14فوریه برابر است با چهارمین سالگرد ترور رفیق بهاء الدین حریری، میلیاردر خود ساخته و نخست وزیر اسبق لبنان که بر اثر انفجار بر سر راه کاروان خودروهایش در بیروت ترور شد.

رفیق بهاء الدین حریری (۱ نوامبر ۱۹۴۴-14فوریه ۲۰۰۵) میلیاردر خودساخته و فعال اقتصادی لبنانی طی دو دوره بین سالهای ۱۹۹۲ میلادی تا1998میلادی و2000میلادی تا استعفایش در20اکتبر2004میلادی نخست وزیر لبنان بود.

رفیق حریری در سال1944در صیدا متولد شد. نام کامل وی رفیق بهاء الدین حریری و از مسلمانان اهل سنت لبنان بود و اصلیت لبنانی و عربستانی داشت و حاصل زندگی مشترکش پنج فرزند است.

حریری تحصیلاتش را در لبنان به اتمام رساند و از دانشگاه بیروت با مدرک علوم تجاری فارغ التحصیل شد و سپس برای کار به عربستان سفر کرد.

حریری در سال1982بعد از جنگ اسراییل علیه لبنان تمام دارایی‌اش را در اختیار دولت لبنان گذاشت و در آن سال نقش کبوتر صلح را میان گروه‌های مختلف ایفا کرد. وی همچنین فرودگاه بین‌المللی بیروت را بازسازی کرد.

حریری در برگزاری دو کنفرانس ژنو در سال1983و لوزان در سوییس در سال1987جهت ایجاد آشتی ملی میان گروههای لبنان نقش به سزایی ایفا کرد.

وی در سال1992با حمایت اکثریت لبنانی‌ها پذیرفت که نخست وزیر شود و متعهد به بازسازی لبنان و شکوفایی اقتصادی آن شد و میلیاردها دلار را به بازسازی زیرساختهای این کشور اختصاص داد.

حریری تا سال1994نسبت رشد اقتصادی در لبنان را ۸ درصد افزایش داد و تورم را از131درصد به29درصد رساند.

دوره اول نخست وزیری حریری تا سال1998ادامه داشت. وی در سال2000دورهی دوم نخست وزیریاش را آغاز کرد که عمق مشکلات اقتصادی حریری را با فشارهای بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول روبرو کرد. حریری در این دوره نیز به تلاشهای اقتصادیاش ادامه داد تا اینکه در سال2004به علت حضور نیروهای سوریه در لبنان و اختلافش با امیل لحود در این زمینه استعفا کرد.

حریری در دورهی حضورش در پست‌های کلیدی در لبنان خود را شخصیتی مورد اعتماد و مورد تایید همه نشان داده بود که مورد احترام تمام گروههای معارض بود و نقش مهمی در نجات لبنان از بحران اقتصادی در پی جنگ اسراییل علیه لبنان در آوریل سال1982ایفا کرد. وی هم چنین نقش فعالی در برقراری آشتی ملی میان گروه‌های سیاسی لبنان بر عهده داشت.

حریری در سطح ملی نیز به منزله فردی بود که به راحتی زمینه سرمایه‌گذاری‌های کشورهای عربی و خارجی را در لبنان هموار کرد و کشورهای حوزه خلیج فارس، آمریکا و اروپا را تشویق به مشارکت فوری در زمینه بازسازی لبنان کرد؛ چرا که بعد از جنگ داخلی، لبنان ویران شده بود.

حریری هم چنین از برجسته‌ترین کسانی بود که در تدوین توافق‌نامه طایف که در شهر طایف عربستان در سال1989جهت پایان دادن به جنگ داخلی لبنان امضا و منجر به حل اختلافات گروه‌های سیاسی شبه نظامیان و احزاب لبنانی شد، نقش به سزایی داشت.

حریری در زمینه اجتماعی و آموزش نیز فعال بود به طوری که هزینه تحصیل30هزار دانشجوی لبنانی در داخل و خارج از کشور را تقبل کرد و میلیون‌ها دلار از ثروت خود را به ارتقای بخش اجتماعی لبنان اختصاص داد.

رفیق حریری درپی تمدید دوره ریاست جمهوری امیل لحود برای بار دوم و به سبب اختلافاتش با او از پست نخست وزیری استعفا کرد و در این باره گفت: من استعفای خود را اعلام میکنم و میگویم در دوره بعدی ریاست جمهوری لحود هرگز نامزد پست نخست وزیری نخواهم بود.

البته استعفای حریری در سایه اختلافات میان بشار اسد، رییس جمهور سوریه و سازمان ملل مبنی بر درخواست سازمان ملل از این کشور جهت عقب نشینی نیروهایش از لبنان صورت گرفت.

رفیق حریری در14فوریه2005میلادی بر اثر انفجار خودروی بمبگذاری شده بر سر کاروان موتوری‌اش در بیروت به قتل رسید. این حادثه تروریستی22کشته بر جای گذاشت.

جامعه لبنان، جامعه ای طایفه گراست و عرق ملی در آن از درجه چندم اهمیت برخوردار است.

تحولات لبنان در سه دهه اخیر بیانگر آن است که همه ترورها در زمانی رخ داده که اختلافات قومی در لبنان شروع شده است و خود این ترورها نیز عامل شدت بخش تشنجات و اختلافات داخلی گشته است.

با صدور قطعنامه1559(در سال2004) تلاش غرب برای تفرقه افکنی در لبنان وارد مرحله جدیدی شد. استعفای رفیق حریری در مخالفت با حضور سوریه و ابقای امیل لحود در پست ریاست جمهوری لبنان را برخی در همین راستا می‌دانند. حال آنکه رفیق حریری پیشتر نیز چنین اقدامی را در سابقه خود داشته است.

ترور رفیق حریری در فضایی انجام گرفت که بذر تفرقه با قطعنامه شورای امنیت در جامعه لبنان پاشیده شده بود.

با ترور رفیق حریری انگشت اتهام غرب به سوی سوریه دراز شد تا جامعه لبنان را در موضوع حضور یا عدم حضور سوریه به چالش کشاند. ترور رفیق حریری منجر به برگزاری تظاهرات اعتراض آمیز گستردهای بر ضد سوریه در بیروت شد که تظاهرکنندگان در آن خواستار استعفای دولت طرفدار سوریه شدند

گمانه‌زنی‌ها در علل ترور وی و اینکه چه کسی یا کسانی و حتی چه کشورهایی در ترور وی نقش داشته‌اند، هنوز ادامه دارد. آنچه که از موضع‌گیری‌های کشورهای غربی و رژیم صهیونیستی برمی‌آید، تلاش آنان به متهم ساختن سوریه و دولت لبنان در این ترور است. تلاشی که بسیار مشکوک است و ناظران و آگاهان سیاسی را واداشته تا اهداف غرب را در پس این تهمت‌زنی جستجو کنند. دیگر آنکه هیچ فرد یا گروهی علت ترور وی را دشمنی شخصی و یا رقابت تجاری ندانسته است. زیرا با توجه به نوع حفاظتی که از وی می‌شد، به ویژه خودروی خاص حریری که به پیشرفته‌ترین وسایل ایمنی تجهیز شده بود، این ترور سازمان‌یافته باید به وسیله دولت‌ها برنامه‌ریزی و اجرا شده باشد. آن‌هم توسط دولت‌هایی که از فن‌آوری پیشرفته در اجرای چنین مواردی برخوردار باشند و سابقه چنین اقدامی را نیز داشته باشند

در14مارس2005درست یک ماه پس از ترور حریری تظاهرات گسترده‌ دیگری در میدان شهدای بیروت برپا شد و تظاهرکنندگان که از همه فرقه‌های قومی مذهبی لبنان بودند خواستار مشخص شدن حقیقت قتل حریری و خروج نیروهای سوریه از لبنان شدند.

هفته‌های پس از این تظاهرات بمب‌هایی در مناطق مسیحی نشین بیروت منفجر شدند. اگر چه خسارات این انفجارها بیشتر مادی بود اما این اقدامات خطر بازگشت لبنان به آشوب‌های فرقهیی را افزایش میداد.

پس از هفته‌ها مذاکره ناموفق درباره تشکیل دولت جدید، عمر کرامی، نخست وزیر از سمت خود برای سومین بار در13آوریل2005استعفا داد. دو روز بعد، نجیب میقاتی از تجار میلیونری که در آمریکا تحصیل کرده و وزیر پیشین حمل و نقل و خدمات عمومی بود به عنوان نخست وزیر منصوب شد. این شخص که میانه‌رو و طرفدار سوریه بود، از طریق حمایت اپوزیسیون توانست مقام خود را حفظ کند.

در طول اولین دور انتخابات پارلمانی پس از خروج نیروهای سوریه از لبنان در مه2005، ائتلاف ضد سوریه متشکل از احزاب سنی، دروزی و مسیحی به رهبری سعد حریری، پسر رفیق حریری توانست اکثریت کرسی‌های پارلمان جدید را از آن خود کند. این ائتلاف علاقمند به این بود که در برخی حوزه‌ها با حزبالله و جنبش امل متحد شود. این ائتلاف موفق نشد اکثریت دو سوم پارلمان را که برای برکناری امیل لحود لازم بود، بدست آورد چرا که "جنبش میهن پرستی آزاد" به رهبری ژنرال بازنشسته ارتش میشل عون توانسته بود رای مناطق کوهستانی لبنان را به خود اختصاص دهد. عون برجسته‌ترین چهره مسیحی در پارلمان جدید بود. وی که پیشتر به عنوان فردی شدیدا ضد سوری شناخته می‌شد با سیاستمدارانی که پیشتر طرفداران پر و پا قرص سوریه شناخته می‌شدند، متحد شده بود که از جمله می‌توان به سلیمان فرنجیه و میشل مور اشاره کرد. پایگاه انتخاباتی ائتلاف عون در شمال لبنان قرار داشت.

سعد حریری و ولید جنبلاط با حزب‌الله و جنبش امل متحد شد تا پیروزی‌های عمده خود در جنوب و بقاع را حفظ کردند..

پس از انتخابات، حزب "جنبش آینده" (المستقبل) به رهبری سعد حریری که اکنون نیروی سیاسی غالب در لبنان بود، فواد سنیوره را که پیشتر وزیر امور دارایی لبنان بود به نخست وزیری برگزید. دولت وی پس از اخذ رای اعتماد پارلمان علی‌رغم عدم حمایت ژنرال عون آغاز به کار کرد.

حزب‌الله در آغاز کار کمیته تحقیق بین‌المللی ترور حریری سعی کرد موضعی احتیاط‌آمیز در برابر موضوع دخالت سوریه در قتل حریری اتخاذ کند ولی بعد به طور مکرر آمریکا و همپیمانان غربی آن به ویژه فرانسه و بریتانیا را متهم کرد که با دستاویز قرار دادن ترور حریری قصد فتنه‌انگیزی در لبنان و سوریه و به هم زدن مناسبات گرم دو کشور را دارند. از همین رو هنگامی که دولت فواد سنیوره، نخست‌وزیر لبنان، از شورای امنیت سازمان ملل خواست تا با برگزاری دادگاهی بین‌المللی برای محاکمه متهمان قتل حریری و سایر چهره‌های سیاسی و مطبوعاتی که پس از مرگ وی به قتل رسیدند، پاسخ مثبت دهد، حزب‌الله به همراه جنبش شیعی امل، وزیران متبوع خود را از کابینه‌ سنیوره خارج کرد تا آن را از پیگیری تشکیل دادگاه بین‌المللی منصرف کند.

دتلف مهلیس، اولین رییس تیم تحقیق ترور حریری، دو گزارش را طی دو مرحلهی درخصوص دست داشتن سیستم‌های اطلاعات سوریه و لبنان در ترور رفیق حریری ارایه کرد و درخصوص میزان همکاری سوریه با تحقیقات ابراز تردید نمود.

کمیته بین‌المللی تحقیق با ریاست سرژ برامرتز، معاون سابق دادستان دادگاه بینالمللی در ژانویه2006وارد مرحله جدیدی شد.

برامرتز نیز در گزارش خود عنوان کرد مدارک موجود نشان از آن دارد که برخی از عاملان ترور رفیق حریری در ترورهای دیگر نیز دست داشته‌اند. هم چنین گزارش برامرتز حاکی از آن است که دی.ان.ای بدست آمده از صحنه جنایت نشان میدهد که انفجار منجر به قتل حریری احتمالا به وسیله مردی جوان و به صورت انتحاری انجام گرفته است. سرژ برامرتز در عین حال در دو گزارش آخر خود از همکاری متقابل سوریه تقدیر کرد.

بعد از برامرتز، دانیال بلمار، ریاست کمیته بین‌المللی تحقیق را بر عهده گرفته است. بلمار نیز پیش از این معاون دادستان کل در کانادا بود.

به رغم اتهاماتی که در زمینه ترور حریری به دولت سوریه و متحدان لبنانیاش وارد است ولی برخی دیگر آن را سناریویی از پیش تعیین شده توسط قدرت‌های منطقه مخالف مقاومت لبنان (رژیم صهیونیستی) و قدرت‌های فرامنطقه‌ (آمریکا، فرانسه و...) ارزیابی می‌کنند.

/ 5 نظر / 24 بازدید
بچه یزد

سلام نوکرم.. ایول نکنه شروع کردی به درس خوندن دوباره.. دمت گرم بهت قول میدم آخرش یه چیزی میشی.. نمره ها هم اومد..20 واحد این ترم و تمام... انشاالله

سعيد.ج

سلام از اصطلاحی که درباره روزنامه نگاران بهره گرفتید خوشم نیامد هر چند حقیقت داشته باشد... ظاهرا علاقمند به گزارش های تحقیقی و افشاگرانه هستید... تبریک و ارزوی توفیق

میثم

[ماچ]سلام عزیز دلم عالی فقط همین

mohammad hossein emamparast

سلام امیدوارم که بالاخره مسئولین و روسای مملکتمون به عقل رسیده باشند و دست از بازی کردن با نیروی اتمی‌ کشیده باشند. این ژاپنیها که انقدر وارد بودند بدبخت شدند حالا چه برسد به ما که کارشناسانمون یه سری روسی هستند که مثل چینیها و ژاپنیها به خدا ایمان ندارند حالا چطور میشه دلشون به حال ما بسوزه.این همه نفت داریم این همه سد داریم اما تا مردم را به پودر تبدیل نکنند ول کن نیستند. من فدای ولایت فقیه و رهبرم نه این دولتیها.