کشمکش نفوظ خارجی و قدرت داخلی

گرجستان سرزمین قهرمانان نافرجام

 

از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، جمهوری تازه استقلال یافته گرجستان هنوز ملتهب است و سرنوشت و قوام نهایی خود را بازنیافته است. سالیانی پس از اتحاد شوروی این جمهوری کنار دریای سیاه از سوی اردوارد شوارد نادزه عضو سابق کمیته مرکزی حزب کمونیسم شوروی اداره می شد. انقلاب مخملی سال 2003با فاصله گرفتن از اردوگاه شرق میخائیل ساکاشویلی طرفدار غرب را به قدرت رساند. طی دو هفته گذشته بسیاری از هواداران او با قیام علیه ساکاشویلی خواستار تجدیدنظر در نظام ریاست جمهوری شدند. چندی پیش نیز اسقف اعظم این کشور پیشنهاد احیای نظام سلطنتی را مطرح کرد. نارضایتی عمومی از جمهوری خواهی، رشد سریع تمایلات مذهبی و گرایشات فرهنگی مردم همگی حاکی از آن است که بحث احیای سلطنت در گرجستان ممکن است به موضوع داغی در این کشور بسیار زیبا تبدیل شود. باید منتظر تحولات آتی گرجستان نشست.

طرح تاسیس سلطنت مشروطه در سخنان ایلیای دوم، اسقف اعظم کلیسای ارتدوکس، نقطه عطفی بعد از دو هفته بحران سیاسی جدی در گرجستان به حساب می آید. بیشتر گروه های مخالف که در مبارزه ای تن به تن با دولت بسر می برند با ورود به صحنه، برکناری رژیم و ایجاد سیستم پارلمانی را خواستار شده اند. ساکاشویلی با طعنه به این طرح واکنش نشان داده است، لیکن سخنان اسقف اعظم به شدت جدی تلقی می شود. به ویژه هنگامی که هیچ یک از حامیان برجسته رییس جمهور نیز این موضوع را رد نکرده اند. این در حالی است که میخائیل ساکاشویلی در جریان ملاقات ایلیای دوم با اسقف اعظم کنستانتینوپل (استامبول) مجددا کلیسای ارتدوکس را مورد تمجید قرار داده است. با این حساب به نظر می رسد کلیسا بیش از هر زمان دیگری به شکل عاملی به شدت تاثیرگذار در صحنه سیاسی گرجستان در آمده باشد.

از نفاق سیاسی، جنگ داخلی و انقلاب زمان کمی گذشته اما آیا نشانه های فزاینده یک سیستم قضایی مستبد و آغاز رییس جمهورگرایی در دولت دلایل موجهی برای بازتاسیس سلطنتی است که حدودا دو قرن از انقراض آن می گذرد؛ حتی اگر نمادی از اتحاد تقریبا هزار ساله کشور باشد. یا اینکه این عقیده نشان دهنده موفقیت نهضت احیای ملی- مذهبی است که از زمان انقلاب گل رز در گرجستان آغاز شده است؟

درواکنش به تظاهرات هزاران نفر از مردم گرجستان در خیابان های تفلیس که خواستار برکناری رییس جمهوری شان شده اند، میکائیل ساکاشویلی اعلام کرد که از مقام خود کناره نخواهد گرفت، ولی آماده گفت وگو با مخالفان است. رییس جمهوری گرجستان خواست مخالفان را خلاف قانون اساسی دانست و همزمان رهبران سیاسی این کشور را به اتحاد فراخواند.

روز پنجشنبه 60 هزار نفر از مردم گرجستان به خیابان ها سرازیر و خواستار برکناری رییس جمهوری شان شدند. آنان ساکاشویلی را به جلوگیری از انجام اصلاحات دموکراتیک متهم می کنند و معتقدند که سیاست های او منجر به رودررویی نظامی کشور با روسیه شده است. با این حال، رییس جمهوری گرجستان خواست مخالفان را نظر اکثریت مردم کشورش نمی داند و معتقد است که غالب مردم گرجستان خواهان گفت وگو و ثبات در درازمدت هستند.

 در پی حمله روسیه به خاک گرجستان در تابستان گذشته، موقعیت رییس جمهوری این کشور شکننده تر از پیش شده است. اما، ناظران معتقدند که در درازمدت اپوزیسیون از انسجام کافی برای ایجاد جانشین قدرت برخوردار نیست. خود رییس جمهوری گرجستان خطاب به مخالفانش گفت : "دوستان عزیز ضرب الاجل تعیین کردن کار آسانی است. مشکل اما، همکاری و به حرف های یکدیگر گوش دادن، همسویی و پذیرش آرا و نظرات مختلف است."

 در واکنش به اظهارات میکائیل ساکاشویلی، مخالفان اعلام کردند که برای اعمال فشار بیشتر بر رییس جمهوری یک جنبش نافرمانی مدنی را آغاز می کنند.

مخالفان سیاسی ساکاشویلی مدعی هستند با گذشت چهار سال از انقلابی مخملی که به روی کار آمدن وی منجر شد، هنوز اصلاحات وعده داده شده تحقق نیافته است. اعتراضات به سیاست‌های ساکاشویلی در چهار سال گذشته به‌حدی بود که برخی از متحدان و همراهان سابق وی از جمله «لوان گاچچیلادزه» به صفوف مخالفان پیوستند.

این در حالی است که ساکاشویلی روسیه را عامل تحریک مخالفان دولت وی می‌داند. از سوی دیگر مسکو این اتهامات را نوعی فرافکنی از سوی دولت ساآکاشویلی توصیف کرده است.

از دیدگاه برخی تحلیلگران، حوادث و رویدادهای سیاسی دو دهه اخیر گرجستان این تصویر را به ذهن متبادر می‌کند که سیاستمداران تفلیس قهرمانانی هستند که پس از پیروزی سرنوشتی جز شکست ندارند.

از زمان استقلال گرجستان در سال 1991میلادی تا کنون هیچیک از روسای جمهوری این کشور موفق نشدهاند دوره فعالیت سیاسی خود را با حالت عادی به انجام رسانند.

زویاد گامساخوردیا نخستین رییس‌جمهوری گرجستان پس از استقلال این کشور در سال 1991میلادی و در حالی که موفق شده بود 87درصد آرای مردم را در انتخابات به دست آورد فقط پس از هشت ماه ناگزیر به کناره‌گیری از پست ریاست جمهوری شد.

پس از وی ادوارد شواردنادزه آخرین وزیر امور خارجه اتحاد شوروی با کسب 92درصد آرای مردم به عنوان رییس‌جمهوری گرجستان انتخاب شد. وی نیز در پی مخالفت‌های شدید مردمی و تحت فشار افکار عمومی در سال 2003میلادی ناگزیر به کناره‌گیری از سمت خود شد.

ساکاشویلی در سال 2003میلادی در حالی که رهبری گروه‌های مخالف شواردنادزه را برعهده داشت با وعده انجام اصلاحات دموکراتیک، مبارزه با فساد، مبارزه با فقر و برقراری عدالت توانست 97درصد آرای مردمی را به خود اختصاص دهد.

ساکاشویلی در شرایطی زمام امور گرجستان را در سال 2003میلادی برعهده گرفت که از سوی شواردنادزه متهم بود با کمک کشورهای غربی از جمله امریکا علیه وی توطئه کرده است.

این در حالی است که ده‌ها هزارتن از مردم گرجستان بویژه طی چند ماه گذشته با انجام تظاهرات متعددی مدعی شدند که فعالیت چهار سال گذشته ساآکاشویلی نشان داده وی برغم وعده انجام اصلاحات سیاسی و اقتصادی در کشور و نیز گسترش آزادی‌های دموکراتیک در تحقق هیچیک از این امور موفق نبوده است ضمن اینکه خود به عاملی برای گسترش نابسامانی‌ها در کشور و نیز مبارزه با روند دموکراسی تبدیل شده است.

براساس این دیدگاه، خط لوله‌ای که میادین نفتی جمهوری آذربایجان را در دریای خزر از طریق گرجستان به ترکیه وصل می‌کرد نیز نتوانست به طرح‌های اقتصادی دولت ساکاشویلی کمک کند. این خط لوله نفتی که منبع درآمد وسیعی برای گرجستان محسوب می‌شود، نتوانست به ساآکاشویلی در بهبود شرایط اقتصادی کشور کمک کند و این از نقاط ضعف عمده دولت وی محسوب می‌شود و بشدت مورد سوال گروه‌ها و احزاب مخالف ساکاشویلی است.

نکته حائز اهمیت اینکه حوادث و رویدادهای سیاسی گرجستان را نمی توان فقط متاثر از سیاست‌های داخلی این کشور دانست. موقعیت راهبردی گرجستان در منطقه از جمله عواملی است که موجب می‌شود محورهای غربی به‌منظور حضور بیشتر در منطقه قفقاز در صدد نفوذ به این منطقه باشند که دست به دست شدن قدرت در تفلیس را می‌توان در این چارچوب مورد ارزیابی قرار داد.

/ 2 نظر / 4 بازدید
شیطان

کلی چیز یاد گرفتم .. مرسی ... فکر کنم جمله آخر مقاله ریشه اصلی مشکلات باشه ... من همیشه به انتخاباتی که با آرای بالای ۶۵ درصد به نفع کسی میشه مشکوکم .. یا تقلب شده یا مردم لحظه ای و احساساتی رای دادند. این آرا هیچ وقت ثبات نداره ... سلام [گل]