هژمونی انرژی

 ده ها هزار خانه در اروپا بدون گاز مانده اند و سیستم حرارتی آنها از کار افتاده است، وضعیتی که کمیسیون اروپایی کاملا غیرقابل قبول خوانده است.

ولادیمیر پوتین، نخست وزیر روسیه، گفته است که مسکو پس از استقرار ناظران مستقل برای چک کردن جریان گاز به بازارهای اتحادیه اروپا، پمپ گاز به کشورهای این گروه را از سر خواهد گرفت اما این سخنان و تفاهمات مشابه مسکنی برای روابط انرژی روسیه اروپا می‌باشد.

سالهاست که نفت و گاز دیگر از وضعیت اقتصادی خارج و به کالایی با اثرات سیاسی تبدیل شده است که به گونه‌ای همگون با یکدیگر تلفیق شده‌اند و اثرات بین‌المللی و حتی اجتماعی به وجود می‌آورند.

نوسانات قیمت نفت در بازارهای جهانی و تاثیر آن بر سیاست داخلی و خارجی دولت‌ها، توجه همگان را به این مساله بیشتر کرده است به گونه‌ای که جایگاه ژئوپلتیک و تاثیرگذار کشورها با افزودن عنصر منابع انرژی به موقعیت جغرافیایی تغییر کرده است. در واقع منابع انرژی نه فقط موتور صنعت را روشن می‌کنند که به سوخت موتور سیاست نیز تبدیل شده‌اند.

نبود توازن روز افزون میان میزان عرضه و تقاضای انرژی در جهان،  امنیت انرژی را به موضوعی پراهمیت در مباحث امنیت بین‌المللی مبدل کرده است. تحول در حوزه انرژی به نوبه خود موجبات باز تعریف مناسبات تولیدکنندگان و مصرف کنندگان این ماده عمده را فراهم آورده است؛ در این روند، طبیعتا تولیدکنندگان که توانسته‌اند از فرصت استفاده کنند، دست بالا را در تعامل استراتژیک پیدا کرده‌اند. روسیه به عنوان یکی از مهمترین تولیدکنندگان انرژی در سالهای اخیر توانسته به خوبی از اهرم انرژی در روابط با اروپا بهره ببرد. مزیت استراتژیک روسیه در حوزه انرژی و بهره‌گیری هوشمند نخبگان این کشور از آن موجب شده تا اروپاییان در ارتباط با این کشور همواره انعطاف و احتیاط را در نظر بگیرند.

موضع‌گیری محتاطانه اتحادیه اروپا در قبال اقدامات روسیه در گرجستان نسبت مستقیمی با موقعیت ژئوپلتیک انرژی پیدا می‌کند.

انرژی در بطن روند بهبود اوضاع اقتصادی روسیه قرار دارد. ثروتی که از راه صادرات انرژی عاید روسیه می‌شود،‌ارتباط تنگاتنگی با ثبات سیاسی این کشور داشته و به ویژه باعث عرض اندام مجدد روسیه در عرصه بین‌المللی شده است. اکنون انرژی به عنوان یکی از فاکتورهای کلیدی در شکل‌دهی روابط روسیه به شمار می‌رود.

روسیه در وضعیت کنونی مجبور است با اتحادیه اروپا رفتار محتاطانه ای مریض داشته باشد چرا که در بازار انرژی، خریداران، فروشندگان و واسطه‌ها همگی متقابلا به هم وابسته‌اند؛ تغییرات در سیستم بازار می‌تواند به راحتی بحران‌هایی را به وجود آورد که خود روسیه را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. طبق یکی از جدیدترین آمار ارائه شده از سوی اتحادیه، اروپا 27 درصد نفت و 30 درصد گاز مصرفی اروپا را روسیه تامین می کند که این خود نشان دهنده وابستگی اروپاییان به انرژی روسیه است.

برخی همسایگان مانند اوکراین، بلاروس، ارمنستان و گرجستان به طور مطلق به گاز صادراتی روسیه وابسته‌اند. روسیه عزم آن کرده به بازیگری عمده در بازارهای نفت و گاز جهان مبدل شود تا تاثیرات سیاسی خود را افزایش دهد.

روسیه در رابطه با سیاست‌های خارجی خود در زمینه انرژی تحت فشار بوده است؛ به طور مثال، اختلاف بر سر قیمت گاز با اوکراین در سال 2006 توسط رسانه‌های اروپایی به عنوان اقدام سیاسی و تنبیهی کرملین علیه انقلاب نارنجی اوکراین قلمداد شد. اختلافی که امروز گسترده‌تر از دیروز شده است. کشیدن خط لوله از روسیه به آلمان و ازطریق دریای بالتیک و نفوذ گسترده به بازار انرژی اروپا توسط گاز پروم اغلب جزیی از سیاست مغرضانه روسیه با هدف متاثر ساختن تلاش‌های اتحادیه اروپا جهت تعقیب سیاست مشترک بوده است.

نفت و گاز، 2 ماده‌ای هستند که از لحاظ استراتژیک بسیار اهمیت دارند و اروپا در حال حاضر نمی‌تواند بدون منابع انرژی روسیه روند رو به رشد خود را حفظ کند و حتی برخی دولت‌های اروپایی نارضایتی عمومی در زمینه تامین انرژی را به مثابه سقوط خود و استفاده رقبای داخلی می‌دانند.

ضرر و زیانی که از قطع صدور نفت از روسیه به اروپا ایجاد می‌شود، بسیار کمتر از زیانی است که با قطع جریان گاز به وجود می‌آید. چرا که جایگزینی برای گاز صادراتی اروپا وجود ندارد و بحران خاموشی و کمبود انرژی اروپا را فلج خواهد کرد.

بازارهای بین‌‌المللی به انرژی روسیه وابسته‌اند و این باعث نگرانی مقامات اتحادیه اروپا شده است. نگرانی اصلی اروپایی‌ها به دلیل سیاست خارجی این کشور در زمینه انرژی نیست؛ بلکه بیشتر به دلیل نقشی است که انرژی در خط سیر پیشرفت داخلی این کشور بازی می‌کند.

انرژی باعث فراهم‌آوری نیروی لازم جهت رشد اقتصادی روسیه بوده است و به بازگشت ثبات بعد از هرج و مرج سیاسی و بحران اقتصادی دهه 90 در این کشور کمک کرده است و به دنبال آن روسیه از موضعی برتر در دنیای سیاست خود را به اروپا تحمیل می‌کند.

هدف روسیه در راستای دکترین سیاست خارجی خود، تجدید جایگاه ابرقدرتی این کشور با استفاده از منابع هنگفت انرژی است. سیاستمداران کرملین به صراحت جهت‌گیری سیاست روسیه مبنی بر رهبری انرژی جهان را اعلام کرده‌اند و دستگاه رهبری روسیه در سالهای اخیر به طور فزاینده‌ای نسبت به اهمیت انرژی به عنوان یک ابزار در سیاست خارجی خود آگاه شده‌است.

در ماه مه 2001، ایگورایوانف وزیر خارجه وقت روسیه پشتیبانی جدی‌تر دولت از شرکت‌های نفتی روسیه را خواستار شد. وی آن موقع تاکید کرد که رهبری روسیه توجه ویژه‌ای را به توسعه بخش انرژی و به طور وسیع‌تر، تقویت امنیت انرژی و ارتقای روسیه به یک ابرقدرت انرژی مبذول خواهد داشت.

.....................................

منتشره در روزنامه روزان

 

/ 6 نظر / 4 بازدید
موسیو گلابی

نمی دونم چرا در هر موردی که اینجا چیزی نوشته میشه قبلترش تو ایران اتفاق افتاده!! در مورد ایران و بحرانهای گاز و اینجور مسائل در ایران هم می نویسی؟! حداقلش اینه که ابلهانی مثل من بیشتر حرفات رو می فهمن ...

امید یگانه

سلام علی آقای گل[گل] ممنون از متن جالب و مفیدتون[لبخند] ظاهرا در پی کاهش (ویا احتمال قطع) صهدرات گاز روسیه به اروپا، ایران تصمیم به افزایش صدور گاز به ترکیه گرفته!!!![تعجب] با این کمبود گاز داخلی و افت فشار گاز در تعدادی از شهرها این کار چه معنایی داره!؟؟[سوال] [گل]

سورنا

آره... انرژی مهم است و من هیچ انرژی ای ندارم!

عین-جیم

علی اقا دوست خوبم من باید از تو همیشه رو دست بخورم اولا که ندیده بودمت میگفتم شیرین 60 سال رو داری ار بس پخته مینویسی بعد که دیدمت متوجه شدم که رو دست خوردم و احتمالا باید یک خبرنگار تازه کار باشی اما باز عمق مطالبت و اون زیکیت رو توی کامنت نوشتن میبینم بازم رو دست میخورم که پختگی فقط با سن وسال بدست نمیاد یک جوون دوست داشتنی هم میتونه سحر امیز بنویسه و یک یوست خوب برای ادم باشه که هر جا نشست بتونه پزش رو بده

شیطان

تحلبل بسیارجامعی از وضع موجود انرژی ... دستت درد نکنه . سه نکته رو میخواستم اضافه کنم: ۱) رشذ دورقمی اقتصاد در چین وهند این دوکشور رو به پر مصرفترین مشتریهای نفت وگازتبدیل و کمبودشون همینطور رشد قیمتشون رو شتاب داذ . ۲) ایران شدیذا به دنبال ایجاد اوپک گازی به کمک روسیه است که تا به حال نتیجه ای نداده ۳) دردوزان صدر اعظمی اشرودر آلمان و روسیه قرارداذی برای کشیدن لوله گازمستقیم از طریق دریا امضا کردند که بسیار باعث خشم لهستان و اوکراین شد. جالب اینجاست که اشرودر بعد از اتمام خدمت به عصویت هیئت ناظر این شرکت انرژی روسی رسید. که اتهام خریذاری شدن براش به ارمقان آورد. سلام و ممنون از محبتت . [گل]