جایگاه روسیه در روابط ایران و امریکا

 کرملین ؛ دوست فرصت‌طلب

در زمینه روابط ایران و ایالات متحده بعد از آن که اوباما برای برقراری ارتباط ابراز تمایل کرد بحث در مورد جایگاه مسکو و نوع دیپلماسی کرملین بالا گرفت

بسیارى معتقدند که روسیه قادر است در حل مشکل ایران موثر واقع شود، اما عده قلیلى نیز وجود دارند که عکس این را موضوع باور دارند.

 ایران نقش مهمى در سیاست‌هاى روسیه و به اجرا در آمدن گزینه‌هایى که مسکو درصدد اجراى آنها است، دارد. این وضعیت گفت و گو با ایران را به بخشى جدى از طرح هاى امریکا براى تحدید روسیه تبدیل کرده است.

ایران منزوى در نزاع با غرب براى روسیه یک موهبت محسوب مى شود. روسیه مى تواند با توسل به ذخایر غنى گاز طبیعى در ایران اروپا را به عنوان گروگانى در اختیار داشته و در ناتو تفرقه ایجاد کند. روسیه همچنین مى تواند از این طریق میان حمایت خود از فشارهاى بین المللى علیه ایران با واکنش غرب نسبت به تعارض اخیر روسیه علیه منطقه قفقاز ارتباط ایجاد کند.

واشنگتن تا زمانى که نتواند با کارت ایران در جهت منافع خود بازى کند، قادر نیست در مقابل افزایش نفوذ روسیه از دریاى سیاه به کوه هاى آرال مقاومتى از خود نشان دهد. این به معناى عقب نشینى امریکا از پروژه هاى پیشین احداث خط لوله هاى گاز در منطقه و لزوم حمایت از جریان گاز از ایران به اروپا و همچنین گفت و گو با ایران پیرامون امنیت و ثبات در قفقاز است.

دیک چنى، معاون رییس جمهور امریکا در آخرین دیدارش از گرجستان احداث خط لوله تامین گاز طبیعى اروپا که تحت حمایت غرب است را مورد پشتیبانى قرار داد. اما بدون بهره بردارى از ذخایر گاز طبیعى روسیه و ایران، دسترسى به گاز طبیعى کافى در منطقه براى اعتبار بخشیدن به این خط لوله ها امکان پذیر نخواهد بود.

تا پیش از حمله روسیه به گرجستان در تابستان گذشته، واشنگتن تنها نگران حذف ایران از قراردادهای خط لوله گاز بود. اکنون که امریکا به سوی مواجهه با روسیه در حال حرکت است، مجبور است پیش از تنبیه ایران به خاطر برنامه های هسته ای، اروپا را از چنگال روسیه برهاند. امریکا اکنون مجبور است با احداث خط لوله هایی با حمایت گاز ایران، تن دهد.

این می تواند به تغییر بازی منجر شود و روسیه کاملا به آن واقف است. هنگامی که ولادیمیر پوتین، نخست وزیر روسیه سال گذشته به ایران سفر کرد، پایتخت های غربی منتظر بودند که او سخنان شدیدالحنی را پیرامون موضوعات هسته ای علیه میزبانان خود بیان کند. اما پوتین با نیت دیگری در تهران بود. او در ازای دوری گزیدن ایران از دو خط لوله مورد حمایت غرب، به این کشور پیشنهاد پشتیبانی داد.

 مدتی طولانی از سفر بوش نگذشته بود که در پی گمانه زنی های مطبوعات ایران پیرامون این موضوع که تهران در حال بررسی پیشنهاد چتر امنیتی روسیه از طریق احداث پایگاه های این کشور در خاک ایران است، شرکت بزرگ گازی گازپروم روسیه وعده داد که در خط لوله گاز ایران- امریکا، 200 میلیون دلار سرمایه گذاری خواهد کرد.

اما زمانی که در گرجستان دست روسیه رو شد، محاسبات ایران هم تغییر کرد. تهران نگران توسعه طلبی روسیه از طریق ایجاد نزاع های قومی و همچنین درگیری های مرزی بود. ایران پیشتر در مقابل ادعاهای روسیه برای سهم بیشتری از دریای خزر مقاومت کرده و افزون بر آن ازافزایش نزاع های قومی در مرزهای خود با منطقه قفقاز بیمناک است.

برای بسیاری از ایرانیان جدایی میان آبخازیا و اوستیای جنوبی از گرجستان یادآور تلاش جوزف استالین برای انجام اقدامی مشابه در جداسازی دو استان ایران در سال 1945 بود.

این موقعیت فرصتی برای امریکا است. واشنگتن اکنون به اهمیت ایران در راستای دستیابی به اهداف خودش در افغانستان و عراق پی برده است. امریکا در سال 2001 ایران را در تعیین سرنوشت  افغانستان سهیم کرد و در سال 2007 این موضوع را در مورد عراق هم تکرار کرد.

رابطه روسیه و ایران نیز از جمله مسایلی است که از اهمیت بالایی برای روس ها برخوردار است. روس ها نمی خواهند به سادگی این همپیمان خود را از دست بدهد. از سوی دیگر روس ها تمایل چندانی ندارند که مساله افغانستان به سادگی خاتمه پیدا کند. روس ها می خواهند ناتو در افغانستان درگیر باشد تا القاعده و طالبان را کنترل کنند. حل شدن کامل موضوع افغانستان هم این امکان را به غربی ها می دهد تا در مسایل دیگر با دست بازتری اقدام کنند. روس ها هم می دانند که غربی ها از موضوع افغانستان خلاص شوند، ممکن است دوباره به سراغ موضوعاتی برای کنترل روسیه بروند. این یک بازی پیچیده ای است که امریکایی ها شروع کرده اند و مسلما روس ها هم در این زمینه بازی خودشان را خواهند داشت.

نتیجه این بازی نیز از اهمیت بالایی هم برای ایران و هم برای جامعه بین المللی برخوردار است. این کارشناس مسایل روسیه بر این باور است که در کوتاه مدت این بازی باعث نزدیکی بین روسیه و امریکا خواهد شد که دلایل مختلفی از جمله بحران مالی جهانی دارد. طبیعتا اگر در این بازی بتوانند طرح سپر دفاع موشکی را به تعویق هم بی اندازند برای روس ها شانسی است. به تناسب شرایط هر دو کشور در تاکتیک های خودشان تغییراتی ایجاد کرده اند. در شرایطی هر دو کشور از یکدیگر بسیار دور شده اند مانند شرایطی که در دوران استقلال کوزوو به وجود آمد و زمانی هم این دوکشور به یکدیگر بسیار نزدیک شده اند، مانند وضعیت بعد از 11 سپتامبر. این شرایط است که نوع روابط امریکا و روسیه را بعد از دوره جنگ سرد تعریف می کند. ما یک معیار مشخص و از پیش تعیین شده ای برای تعریف اینکه این روابط به چه سمتی خواهد رفت و چه کسی برنده خواهد بود نداریم، در نهایت هر دو طرف سعی می کنند یک بازی برد- برد را دنبال کنند.

روابط دو کشور در حالی رو به نزدیکی پیش می رود که از جنگ روسیه و گرجستان زمان زیادی نمی گذرد و این پرونده همچنان نیمه باز در پس افکار مردم جهان جای دارد.

در کوتاه مدت هر دو طرف امریکا و روسیه سعی کرده اند تا موضوع را دور بزنند. تا حدود زیادی هم مساله را پنهان کرده اند اما به هر حال این یک واقعیت است که یک بخشی از خاک گرجستان از این کشور جدا شده و حاکمیت گرجستان به کل از این منطقه برداشته شده است. خوب طبیعتا در هر شرایطی که مورد نیاز باشد این مساله می تواند دوباره بیاید روی میز و در دستور کار غربی ها قرار بگیرد. من فکر می کنم غرب در شرایط موجود این مساله را در دستور کار خود ندارد، اما این به معنای این نیست که موضوع گرجستان به طور کلی از دستور کار خارج شده باشد. طبیعتا به محض اینکه اختلافی بین روسیه و غرب شکل بگیرد و روابط دو طرف به سمت عدم دوستی پیش برود، مجددا موضوع گرجستان به عنوان یکی از موضوع های اصلی به شکل های مختلف در روابط دو کشور قابل مطرح شدن است.

بازی حساس در منطقه قفقاز میان روسیه و امریکا هم به گونه ای مشابه گفت و گو با ایران را توجیه می کند.

محمود احمدی نژاد، رییس جمهور ایران در همان موقع گفت که ایران از درگیری اخیر در گرجستان خشنود نیست و استقلال و یکپارچگی تمامیت گرجستان اصلی است که امریکا و ایران می توانند بر سر آن توافق داشته باشند. امریکا می تواند به عنوان بخشی از یک روابط منطقه‌ای بر سر منافع مشترک و صادرات انرژی، گفت و گو با ایران را آغاز کند. امریکا تنها با نزدیکی به ایران خواهد توانست میان مسکو و تهران جدایی افکنده و قدرت روسیه را در منطقه کاهش دهد.

گفت و گو با ایران سیاست خوبی در مقابل روسیه است. باراک اوباما تاکنون درست گفته است. سیاست خارجی امریکا زمانی می تواند از چنبره چالش های پیچیده به سلامت عبور کند، دیپلماسی را جدی بگیرد. تاثیر دیپلماسی هیچ جایی عیان تر از جدا ساختن چالش به هم چسبیده روسیه و تهران نخواهد بود.

.................................

منتشره در روزنامه روزان

 

/ 4 نظر / 3 بازدید
بچه سیاسی

سلام دوست خوبم وبلاگ قشنگي داري ازديدنش لذت بردم اميدوارم موفق باشي اگه وقت كردي سري به ما بزن واگه قابل دونستي به ما لينك بده موفق باشي

شیطان

من فکر میکنم که در جهان امروزی و بخصوص مشکلات بزرگ اقتصادی که ریشه اش در سیاست کازینویه بانکی معمول در آمریکاست بشه از غرب به عنوان یک اتحاد صحبت کرد .. بخصوص در کشورهایی مثل آلمان یا اسکاندیناوی که ترس از جنگ سرد دوران شوروی رو هنوز با اکراه به خاطر دارند با وجود تمام اختلافات هژمونی علاقه منطقی برای داشتن روابط خوب با روسیه وجود داره . بخصوص در دوران بوش این مسئله کاملا مشهود بود ... طبیعتا روسیه با توجه با ضعف آمریکا سعی در بدست آوردن اعتماد به نفس از دست رفته است و در این راه از تمامی برگهای برنده همانند ایران استفاده میکنه. چندی پیش مقامات وزارت خارجه امریکا اعلام کردند که آینده استقرارموشکهای تدافعی در جمهوری چک و لهستان بستگی به حل مسئله انرژی هسته ای ایران داره .. و این با کمک روسیه میتونه حل شه .. سلام .. چطور حالی ؟؟؟ [گل]

سورنا

رفیق اصولا آدم از یه جایی به بعد پا می ذاره به یه جهان مسطح که توش هیچ کس از هیچ کس و هیچ چیز از هیچ چیز بالاتر نیست... از اون به بعد فقط خلا خواهد بود و بس

مریم

سلام مطلب تروتمیز و خوبی نوشته بودید. در کل وب خوبی دارید. پایدار باشید و سلامت.