کرنش اروپا در برابر روسیه ؛ انزوای امریکا

پس از جنگ قفقاز بر تردید‌ها برای عضویت اوکراین و گرجستان در ناتو افزوده شد.

 آیا اوکراین و گرجستان اجازه ورود به پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، را دارند؟

 آنها با چه سرعتی باید وارد این پیمان شوند؟

این‌ها سوالاتی هستند که امریکا، ناتو، روسیه، گرجستان و اوکرائین رامدت هاست به‌خود مشغول کرده‌اند.

در اجلاس بخارست در ماه آوریل سال جاری میلادی، جرج بوش با علاقه زیادی خواستارعضویت این دو کشور بود. پیش از آن قرار بود این کشورها به عضویت "برنامه آماده سازی برای ورود به ناتو" موسوم به (ام ای پی) درآیند.

رییس جمهور امریکا در آن زمان گفت:«تمایل این دو کشور برای عضویت در ناتو مورد علاقه کشورهای عضو است و این، کمکی برای تامین امنیت و آزادی در منطقه و جهان خواهد بود».

سرعت روند عضویت این دو کشور اما برای برخی از کشورهای عضو پیمان ناتو بالا بود. در بیانه پایانی اجلاس ناتو هرچند آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان از هدف عضویت این دو کشور پشتیبانی کرد، اما از قبول آنها در برنامه ام آی پی سرباز زد.

مرکل در همین رابطه  گفت:«در اینجا بر سر اینکه این دو کشور چشم‌اندازی برای پیوستن به ناتو داشته باشند، تفاهم وجود دارد. این هم کاملا روشن است که این اعضای ناتو هستند که تصمیم می‌گیرند چه کسی در آینده عضو شود و نه دیگران؛ مثلا روسیه. با این حال ما بر این باور هستیم که فعلا برای این اقدام زود است».

هنگامی که در ماه اوت بین روسیه و گرجستان جنگ کوتاه‌مدتی درگرفت، نظرات بر سر اجلاس بخارست گوناگون بود. برخی می‌گفتند اگر آلان گرجستان عضو ناتو می‌بود، این پیمان درگیر مناقشه‌ای جهانی با عواقبی نا‌روشن با روسیه می‌شد. برخی دیگر همچون ایالات متحده معتقد بودند که عضویت گرجستان مانع از این جنگ می‌شد. در ماه اکتبر امریکا برسرعضویت سریع گرجستان اصرار می‌ورزید. اما ناگهان موضع واشنگتن به گونه دیگری شد. چند روز پیش کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه امریکا گفت:«گرجستان و اوکرائین هنوز برای عضویت در ناتو آمادگی کامل ندارند. این کاملا روشن است».

این سخنان کاملا شبیه سخنان آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان در بخارست است. اما سخنان رایس نه تنها نشان از این دارد که امریکا هدف عضویت سریع این دو کشور را کنار نگذاشته، بلکه تاکتیک‌اش تغییر یافته. وزیر امور خارجه امریکا می‌گوید: «نظر امریکا در بخارست را ما این گونه بیان کردیم که عضویت در برنامه ام آی پی راهی برای آماده ساختن این کشورها برای عضویت است. اما راه‌های دیگری هم به آن ختم می‌شوند. لهستان و چک ام آی پی نداشتند».

ام آی پی چیست؟

این برنامه از سال ۱۹۹۹ ایجاد شده است. سالی که لهستان، جمهوری چک و مجارستان به عضویت ناتو درآمدند. در این برنامه باید کشور کاندید عضویت نشان دهد که حقوق بشر را رعایت می‌کند و ارتش آن تحت نظارت و کنترل‌های دمکراتیک قرار دارد.  

در برلین ، فرانسه و برخی اعضای دیگر ناتو این تردید به وجود آمده که امریکا می‌خواهد بدون گذراندن برنامه ام آی پی عضویت این دو کشور را سرعت بخشد. در این صورت رایس در بروکسل با مخالفت چندین کشور روبرو خواهد بود.

موضوع مهم دیگر رابطه ناتو با روسیه است. ناتو پس از جنگ قفقاز شورای مشترک روسیه - ناتو را معلق کرد. در‌این بین برخی از کشورها خواستار از سر‌گیری گفت‌وگوهای سیاسی با روسیه هستند. البته این احتمال نیز وجود دارد که درازای مخالفت با عضویت سریع گرجستان و اوکرائین، امریکا نیز مخالف ازسرگیری دیالوگ با روسیه باشد.این‌ها همه دلایلی هستند برای مجادله دیپلیماتیک با دولت بوش که هفته‌های آخر خود را می‌گذراند.

با گذشت سه ماه و نیم از پایان جنگ گرجستان، ناتو اعلام کرده است که روابط خود را بار دیگر با روسیه از سر می‌گیرد. این تصمیم ناتو با استقبال مقامات روسیه روبرو شده است و دولتمردان روسی آن را «پیروزی منطق» خوانده‌اند.

مقامات روسیه این روزها بهانه مناسبی برای شادمانی دارند: دلیل این شادمانی از یک سو تصمیم ناتو برای از سرگیری دوباره مناسبات با روسیه است، که پیش از این به دلیل حمله نظامی این کشور به گرجستان متوقف شده بود، و از سوی دیگر ادامه انتظار عضویت ناتو برای اوکرائین و گرجستان، زیرا روسیه به شدت با پیوستن این دو کشور به ناتو مخالف است. ( البته شایان ذکراست برطبق نظرسنجی یک موسسه بین المللی؛ از 2 هزار اوکراینی نشان می دهد که 58 درصد مصاحبه شوندگان، مخالف پیوستن این کشور به ناتو هستند . در این نظرسنجی آمده است : 24 درصد مصاحبه شوندگان موافق پیوستن اوکراین به ناتو بودند و 18 درصد نیز گزینه "نمی دانم" را انتخاب کرده اند. )

دیمیتری روگوزین (Dimitri Rogosin) سفیر روسیه در اتحادیه اروپا، تصمیم اخیر ناتو را به منزله تایید این امر دانست که برای ناتو موضوع روسیه مهمتر از در خواست عضویت اوکرائین و گرجستان است. او در همین رابطه گفت: «نیروهای ضد روسی موفق نشدند خواست خودشان را عملی کنند. شکاف و اختلاف نظر در ناتو امری بارز است و این شکاف در صورت گسترش یافتن ناتو عمیق‌تر هم خواهد شد. با وجود تمام دسیسه چینی‌های امریکا، به خصوص کاندولیزا رایس، تفکرات و عقاید ضد روسی نتوانستند جای خود را باز کنند. این نکته به این معناست که اروپا دست به کار ساختن خواسته‌های سیاسی خود شده است».

در این میان شخصیت‌های سیاسی آلمان نظیر آنگلا مرکل و فرانک والتر اشتاین‌مایر، وزیر امور خارجه، تبدیل به چهره‌های روز رسانه‌های روسی شده‌اند. دلیل این حرکت را هم می‌توان پشتیبانی آلمان از عدم عضویت اوکرائین و گرجستان در ناتو دانست، که در حقیقت نوعی مخالفت با خواست امریکا به شمار می‌آید.

پیش از این، رییس‌جمهور روسیه، دیمیتری مدودف، پیشنهاد کرده بود تا بار دیگر همایشی امنیتی، مشابه «کنفرانس امنیت و همکاری اروپا» (KSZE) که در دهه هفتاد میلادی برگزار شد، تشکیل شود. تشکیل چنین کنفرانسی به معنای ایجاد یک منطقه امنیتی گسترده خواهد بود که از غرب کانادا تا شرق سیبری را در بر می‌گیرد. با این حال تاکنون از سوی غرب پاسخی به این پیشنهاد رییس‌جمهور روسیه داده نشده است.

کارشناسان معتقدند که مسکو با زیرکی تمام از اختلاف نظر میان اروپا و امریکا سوء استفاده می‌کند تا مانعی بر سر راه گسترش ناتو به شرق اروپا ایجاد کند و به این ترتیب قدرت نفوذ خود را در این منطقه همچنان محفوظ بدارد.

بر همین اساس، روسیه در روابط خود با اروپا و امریکا موضعی برتری جویانه را انتخاب کرده است. رییس‌جمهور این کشور نیز به تازگی تهدید کرده بود که روسیه موشک‌های دفاعی خود، از نوع «اسکندر» را در مرزهای همجوار این کشور با اروپا، در منطقه کالینینگراد مستقر خواهد کرد که ظاهرا باعقب نشینی ناتو این موضوع به آینده ونحوه برخورد دو قدرت بستگی دارد.

 مطلب قابل تامل این است که تا قبل از فروپاشی اتحادجماهیر شوروی یک همدلی و اجماع نظر وجود داشت و آن هم مقابله با تهدیدات شوروی بود که در سال 1990 با پایان جنگ سرد از بین رفت ودولت مردان کاخ سفید این نکته را مدنظرنگرفتند.

در حال حاضر به نظر می‌رسد که با تصمیم اخیر ناتو مبنی بر از سرگیری روابط با روسیه، شرایط تا اندازه‌ای به حالت عادی بازگردد.

......................................................................

منتشره در روزنامه روزان مورخ ٢۴ آذر ٨٧

/ 9 نظر / 23 بازدید
امید یگانه

سلام علی آقا...خیلی مخلصیم[گل] نمی دونم شما هم شنیدی یا نه که جنگ جهانی سوم در یه شب زمستونی از بلغارستان شروع میشه!! (از پیش گویی های نوستراداموس) به هرحال من از این تحرکات موشکی آمریکا و روسیه توی کشورهای اروپای شرقی و سپر موشکی و اینا عجیب بوی خون به مشامم میرسه...[سبز]خدا کنه اشتباه کرده باشم[ناراحت] شاد باشی[گل]

امید یگانه

سلام علی آقا [گل] شما میری جشن؟ من که ثبت نام نکردم...اگه بخوام بیام باید پارتی بازی کنم[چشمک] سعی می کنم حداقل یه سری بزنم...شاید در حد چند دقیقه[لبخند] [گل]

شکلات تلخ

سلام دوست دیده. فکر نمی کنم زندگی مجال حضور در این جشن ها رو به من بده. مخصوصا که تهیه کارت دعوت هم به عهده خودم باشه که دیگه هیهات [بغل]

عین- جیم

علی جان بازم یک چیز اینجه یاد گرفتم دستت درد نکنه عیدت هم مبارک

بچه یزد

سلام نخبر؟ میانترما شروع شده ولی من تو هیچکدومشون نبودم. در ضمن دلتنگی خو نداره بیا سر خیابون سوار ماشین شده سبا صبحش یزدی.مشکل اینه که نمیتونی از خیر پول بگذری بیا با هم بریم ماقوت بخوریم[چشمک]

شیطان

منم با نظر شکلات تلخ موافقم [لبخند] روزنامه روزان لینک برای این مطلب نداشت ؟؟؟‌اینقدر به زحمت افتادی [خجالت] موفق باشی [گل]

امید یگانه

سلام علی آقای گل[گل] عیدت مبارک[لبخند][گل][گل] اولا که از قدیم گفتن :یه نظر حلاله[خجالت] بعدشم که ایشالا اگه اومدنی شدم حتما خبرتون می کنم...منم مشتاق دیدار شما هستم[قلب] شاد باشید[گل]

شیطان

منظوزم زخمتی بود که برای رونویسی این مقاله جالب وبلندبالا متحمل شدید. البته نمیدونستم که سایت روزنامه به روز نمیشه .. قصد جسارتی نبود [خجالت] من شیوه آقای بهنود http://masoudbehnoud.com/weblog/ رو می پسندم که وقتی موضوعی یا مقاله ای به نظرش برای خوندن میخواد توصیه کنه فقط چند سطری ازاون رو در بلاگش درج میکنه و به ماخذ لینک میده .. [لبخند] موفق باشی [گل]

سیاوش (خورشید خاموش)

سلام بر آقای ودایه امیدواریم روزی یه روزنامه اختصاصی پرتیراژ داشته باشی و ما همش بخریمش و .... آقا متن طولانیت از حوصله ی من خارجه متاسفانه، این از این . حال کردی سری هم به ما بزن ، سرت نمیشکنه بامرام خیلی ازت خوشم اومده . به امید سر نخوردنت . موفق باشی [لبخند]