بازگشت به حیاط خلوت دشمن؛ ماه عسل روسیه و امریکای لاتین

پیش از سال 90 و دوران جنگ سرد، نظام بین‌المللی دارای ماهیت ایدئولوژیک بود و در رقابت میان 2 نظام ایدئولوژیکی سلطه جو که هر یک در پی کسب مناطق تحت نفوذ و قدرت خاص خود بود، خلاصه می‌شد.

ولی امروز عامل ایدئولوژی حداقل در میان ابرقدرت‌های بین‌المللی که ادعای دموکراسی‌های بزرگ را دارند اهمیت سابق خود را از دست داده اما با این حال تلاش برای حفظ توازن قوا از طریق کسب مناطق تحت نفوذ  در اقصی نقاط جهان و به ویژه مناطق استراتژیک طرفین همچنان یک اصل خدشه‌ناپذیر قاعده بازی در عرصه سیاست بین‌المللی است.

اکنون در صحنه سیاست بین‌المللی روسیه به عنوان میراث‌دار شوروی سابق غیر عادی‌ترین قدرت جهانی در مقایسه با دیگر همتایان خود است.

این عدم تجانس نه فقط در نظام سیاسی خاص روسیه به چشم می‌خورد، بلکه در ناهماهنگی گسترده منافع سیاسی و اقتصادی این کشور با دیگر قدرت‌ها نیز احساس می‌شود.

از دیرباز روس‌ها شطرنج بازهای حرفه‌ای بودند؛ روسیه با دادن بعضی امتیازات به غرب در دوران ریاست جمهوری پوتین در سالهای اخیر و بعد از خیزشی رعدآسا دوباره تلاش کرده است توازن قوا را در نقاط مختلف جهان به نفع خود تغییر دهد.

احساس تهدید از جانب غرب در سیاست خارجی روسیه یک فرض و اصل مسلم از دوران پتر کبیر بوده است.

یکی از دورترین و جذاب‌ترین مناطقی که به نظر روسیه می‌تواند به عنوان عامل برهم زننده توازن قوا در صحنه جهانی و در راستای منافع ملی روسیه عمل کند؛ امریکای لاتین است که از دیرباز به حیات خلوت و منطقه نفوذ انحصاری ایالات متحده مشهور بوده است.

در دوران جنگ سرد، شوروی توانست با استفاده از موقعیت ابرقدرتی خود، غفلت و مصلحت اندیشی بیش از اندازه دولت دموکرات جان اف کندی به خوبی با ورود و نفوذ به دروازه‌های امریکای لاتین انحصار تاریخی امریکا را در این منطقه از میان برداشته و حضور خود را در این منطقه تثبیت کند که مهمترین نمود پیروزی سیاست خارجی روسیه، انقلاب کمونیستی کوبا در سال 1952 و بحران موشکی کوبا در سال 1962 است .

در آن برهه شوروی با مدیریت بحران به وجود آمده توانست حضور سیاسی، اقتصادی و نظامی خود را برای 3 دهه متمادی تثبیت و تضمین کند.

با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی روابط حسنه کوبا و شوروی پایان یافت و روابط دوکشور دگرگون شد و به سردی گرایید. کمک‌های دست و دلبازانه شوروی به کوبا آماج حملات و انتقادات تند سیاست مداران مسکو قرار گرفت و اوج نابخردی سیاست‌مداران شوروی طلقی شد.

کار به اینجا ختم نشد و روسیه با یک طلب 21 میلیارد دلاری بابت یارانه‌های اعطایی به کوبا مواجه شد. در دهه 90 که در سیاست خارجی روسیه به عنوان دهه گمشده ارتباط با امریکای لاتین مشهور شد ، مناسبات روسیه با بسیاری ازکشورهای دنیا به دلیل دگرگونی‌ها و مشکلات عمیق سیاسی و اقتصادی در داخل این کشور متحول شد که طبعا امریکای لاتین نیز از این قاعده مستثنا نبود.

ظهور پوتین

با روی کار آمدن ولادیمیر پوتین در سالهای پایانی دهه 90 و سیاست تثبیت سیاسی و اقتصادی در روسیه و همچنین قدرت گرفتن روسیه در سالهای اخیر به نظر می‌رسد رویکرد کرملین در رابطه با امریکای لاتین به تدریج تغییر یافته و سیاست رهاسازی امریکای لاتین و واگذاری آن به امریکا در دهه 90 سیاستی مغایر با منافع ملی روسیه قلمداد می‌شود. روسیه این بار نه صرفا بر اساس علایق ایدئولوژیک بلکه جهت مقابله با نفوذ قدرت امپریالیستی ایالات متحده که با هدف کسب منافع اقتصادی، سیاسی و گسترش نفوذ خود نیز مقابله با یکجانبه‌گرایی واشنگتن در منطقه درصدد گسترش روابط با امریکای لاتین است.

در همین زمان بخت و اقبال با مسکو یار بوده است و روی کار آمدن رژیم‌های سیاسی جدید در منطقه امریکای لاتین با گرایش چپ و ضد امریکایی فرصت و زمینه مناسبی برای نفوذ مجدد روسیه در این منطقه از جهان و در کنار مرزهای امریکا به وجود آمده است.

تبادل هیات‌های گوناگون سیاسی و اقتصادی میان برخی دولت‌های منطقه و روسیه حاکی از تمایل شدید مسکو برای بازگشت دوباره و مقتدرانه به منطقه است.

در این میان روابط ونزوئلا و روسیه برجسته‌تر از روابط روسیه با هر کشور دیگری در این منطقه است. در طول کمتر از 10 سال گذشته چاوز 6 بار به روسیه سفر کرده و از جمله در آخرین سفر خود به روسیه در ژوئن 2008، دو کشور به توافقات مهمی در زمینه‌های نظامی و دفاعی و انرژی دست یافته و تلاش کردند چهارچوب روابط امنیتی و نظامی جدیدی برای خود پی‌ریزی کنند که ورود ناوهای روسیه به آب‌های امریکای جنوبی سندی محکم بر این تفاهمات است.

ماه عسل روسیه و ونزوئلا برای دیگر دولت‌های همسو با چاوز در منطقه هم بسیار کارگشا بوده، از جمله به  این  توافقات چاوز با گاسپروم، مورالس رییس جمهور بولیوی نیز اخیرا قرارداد مشابهی را برای اکتشاف میادین جدید گازی این کشور تا سال 2009 به امضا رساند.

سیاست نسبتا غیر منعطف کرملین در برابر هاوانا که با دلخوری کوبایی‌ها از شریک راهبردی سابقشان توام بود، همزمان با گسترش پیوندهای روسیه  و ونزوئلا تغییر یافت. که ملین با نگاهی دوباره به هاوانا ضمن اعطای اعتبار 300 میلیون دلاری به این کشور، در سال 2006 نیز به منظور بازسازی تجهیزات و تاسیسات هوایی کوبا موافقتنامه‌های دیگری در زمینه اقتصادی و تجاری به امضا رساند و به جای ادامه بحث بی‌حاصل طلب 21 میلیارد دلاری این کشور از کوبای ناتوان به سیاست واقع‌گرایانه‌تری روی آورد. تفاهمات روسیه کوبا یا حتی امریکای لاتین زمانی به خوبی نمایان می‌شود که ناوهای روسی مورد استقبال مردم امریکای لاتین قرار می‌گیرد.

چاوز همزمان با بحران گرجستان آشکارترین حمایت‌های خود را نثار مسکو کرد و ضمن حمایت کامل اظهار  داشت که  روسیه همانند هر کشور دیگری حق دارد بر اساس منافع ملی خود اقدام کند.

آنچه مسلم است روسیه سعی می‌کند این بار از دروازه‌های ونزوئلا و کوبا وارد امریکای لاتین شود و ایالات متحده را در خانه خود در تنگنا قرار دهد.

پیوندهای روسیه و امریکای لاتین زمانی مستحکم‌تر می‌شود که غالب کشورهای امریکای لاتین نیز خواهان متنوع ساختن روابط خارجی خود و دورتر ماندن از امریکا هستند و به روسیه به عنوان یکی از بهترین گزینه‌های موجود می‌نگرند.

 

/ 3 نظر / 3 بازدید
سالار

سلام و درود به تو دوست عزیز هیچ فکر میکردی به این زودی سایتت بازدید کننده داشته باشه ولی من اومدم و دلم می خواد دوستامم بیان اگر لطف کنی لینک منو تو سایتت بزاری بهت قول میدم زود لینکتو به سایتم اضافه کنم حالا اگر لطف کنی ممنون میشم http://linkche.persianblog.ir لینک بازی علی جان منتظرما راستی نظرتم در مورد سایت ما بگو

امید یگانه

سلام علی آقا[گل] امیدوارم زودِ زود؛ خوبِ خوب بشی[لبخند] مطلب جالبی بود و البته گرایش حیاط خلوت آمریکا به کمونیسم ریشه تاریخی عمیقی داره که توی این مقاله هم بخوبی بهش اشاره شده...به هر حال خدا به خیر بگذرونه[چشمک] [گل]

شیطان

سلام .. همونجور که قید کزدی مسئله ایدئولوژیک دیگر بین کشورهایی بزرگ رلی بازی نمیکنه . هرچه هست موضوع تضبیت کردن مواضع اقتصادی وهمپایی با رقباست. این وضعیت تو چین و هند هم دیده میشه . البته رشد بی سابقه قیمت نفت تو چند سال گذشته موقعیت زوسیه رو بهتر کرد ولی با سقوط فعلی قیمت نفت روسها دوباره به مشکل بر میخورند. پ.ن. اون متن اصلی آلمانی همون شعربود که حالا حذفش کردم وبجاش لینکش رو گذاشتم . مرسی اومدی.. موفق باشی [گل]